สรุปคำวินิจฉัยกรมสรรพากร…จ่ายค่าซอฟต์แวร์-ค่าจ้างโปรแกรมเมอร์ต่างประเทศ ต้องหัก ณ ที่จ่ายหรือไม่?

  ไขข้อข้องใจสำหรับธุรกิจไทยที่ต้องจ่ายเงินไปต่างประเทศสำหรับค่าบริการ Cloud, SaaS หรือจ้างโปรแกรมเมอร์ต่างชาติ สรุปหลักเกณฑ์ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ตามแนวคำวินิจฉัยล่าสุดจากกรมสรรพากร แยกชัดระหว่าง “ค่าสิทธิ” และ “กำไรจากธุรกิจ” เพื่อให้คุณปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง

  ในยุคดิจิทัลที่ธุรกิจไทยต้องพึ่งพาเทคโนโลยีและบริการจากต่างประเทศเป็นเรื่องปกติ คำถามที่ผู้ประกอบการมักสงสัยอยู่เสมอคือ เมื่อมีการจ่ายเงินค่าบริการเหล่านี้ไปให้บริษัทในต่างประเทศ เช่น ค่าบริการ Cloud, ค่าใช้โปรแกรม (SaaS) หรือค่าจ้างพัฒนาซอฟต์แวร์ เรามีหน้าที่ต้อง หักภาษี ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) หรือไม่?

  บทความนี้จะสรุปแนวทางล่าสุดจากคำวินิจฉัยของกรมสรรพากร เพื่อเป็นแนวทางให้ธุรกิจของคุณวางแผนและปฏิบัติเรื่องภาษีได้อย่างถูกต้อง

หัวใจสำคัญ คือต้องแยกให้ออกระหว่าง ‘ค่าสิทธิ’ และ ‘กำไรจากธุรกิจ’

  ตามหลักการของ อนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Taxation Agreement) ซึ่งประเทศไทยทำไว้กับหลายประเทศ การจ่ายเงินไปต่างประเทศจะถูกพิจารณาเป็น 2 ประเภทหลักที่มีภาระภาษีต่างกัน คือ

1. ค่าสิทธิ (Royalties) คือการจ่ายเงินเพื่อ “สิทธิ” ในการนำทรัพย์สินทางปัญญาไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ เช่น สิทธิในการทำซ้ำ, ดัดแปลง, หรือจัดจำหน่ายโปรแกรมคอมพิวเตอร์ หากเข้าข่ายเป็นค่าสิทธิ ผู้จ่ายเงินในไทยมีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย (อัตราตามที่ระบุในอนุสัญญาฯ ของแต่ละประเทศ ปกติประมาณ 5-15%)
2. กำไรจากธุรกิจ (Business Profits) คือการจ่ายเงินค่าบริการทั่วไปที่ผู้รับเงินไม่ได้ให้ “สิทธิ” ตามข้อ 1 แก่เรา เช่น การให้บริการประมวลผล, การรับจ้างทำงานให้ตามสั่ง โดยกำไรจากธุรกิจจะได้รับ ยกเว้นภาษีในประเทศไทย ตราบใดที่บริษัทผู้ให้บริการในต่างประเทศนั้น ไม่มีสถานประกอบการถาวร (Permanent Establishment – PE) ในประเทศไทย

จากข้อหารือล่าสุด กรมสรรพากรได้วางบรรทัดฐานที่ชัดเจนใน 2 กรณีศึกษาดังนี้

กรณีที่ 1 จ่ายค่าบริการ Cloud, Infrastructure, SaaS ให้บริษัทในสหรัฐอเมริกา

• ลักษณะบริการ ใช้บริการโครงสร้างพื้นฐานไอที, พื้นที่จัดเก็บข้อมูล, ระบบประมวลผลบนคลาวด์ และใช้ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปผ่านเว็บไซต์ (SaaS) โดยสิทธิในการใช้งานมีจำกัด ไม่สามารถทำซ้ำ ดัดแปลง หรือโอนให้ผู้อื่นได้
• คำวินิจฉัย การจ่ายเงินลักษณะนี้ ไม่ถือเป็นค่าสิทธิ เพราะเราได้เพียงสิทธิ์ในการ “เข้าใช้บริการ” เท่านั้น ไม่ได้สิทธิ์ในการนำซอฟต์แวร์ไปทำซ้ำหรือดัดแปลงแก้ไข จึงจัดเป็น “กำไรจากธุรกิจ” ของบริษัทในสหรัฐฯ
• สรุป เมื่อบริษัทผู้ให้บริการไม่มีสถานประกอบการถาวรในไทย จึงไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย

กรณีที่ 2 จ้างบริษัทในไอร์แลนด์และฮังการี เขียนโปรแกรมตามสั่ง (Work for Hire)

• ลักษณะบริการ ว่าจ้างบริษัทต่างชาติให้เขียนและพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ตามความต้องการของเรา (Job Order) คิดค่าจ้างตามชั่วโมงหรือวันทำงาน และที่สำคัญคือ “กรรมสิทธิ์ในโปรแกรมที่เขียนเสร็จแล้วตกเป็นของผู้ว่าจ้าง (บริษัทไทย)”
• คำวินิจฉัย การจ่ายเงินในลักษณะนี้ถือเป็น ค่าจ้างทำงานหรือให้บริการ ซึ่งเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8) และจัดเป็น “กำไรจากธุรกิจ” ของบริษัทต่างชาติ
• สรุป เนื่องจากเป็นการรับจ้างทำงาน และบริษัทผู้รับจ้างไม่ได้เข้ามาประกอบกิจการหรือมีสถานประกอบการถาวรในไทย จึงไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย

ตารางสรุป การหักภาษี ณ ที่จ่ายสำหรับบริการดิจิทัลจากต่างประเทศ

บริการวิจัยให้หน่วยงานรัฐต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) หรือไม่? คำตอบอยู่ที่นี่

     องค์กรหรือมูลนิธิที่ได้รับ “เงินทุน” หรือ “เงินสนับสนุน” จากหน่วยงานของรัฐเพื่อดำเนินโครงการวิจัยหรือบริการทางวิชาการ มักเกิดคำถามสำคัญว่า เงินที่ได้รับนั้นต้องนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) หรือไม่? จากกรณีศึกษาข้อหารือของกรมสรรพากร สามารถสรุปหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อความเข้าใจที่ถูกต้องได้ดังนี้

ขั้นที่ 1 “เงินทุน” ถือเป็น “รายรับจากการให้บริการ”

     ก่อนอื่นต้องเข้าใจว่า แม้จะใช้คำว่า “เงินทุนสนับสนุน” แต่หากมีข้อตกลงหรือสัญญากำหนดให้ผู้รับทุนต้อง ดำเนินโครงการ ส่งมอบผลงาน รายงาน หรือทรัพย์สินทางปัญญาใดๆ กลับคืนให้ผู้ให้ทุน ลักษณะดังกล่าว ไม่ใช่เงินให้เปล่า

     ตามประมวลรัษฎากรจะถือว่าเป็นการ “ให้บริการในทางธุรกิจหรือวิชาชีพ” ซึ่งโดยหลักการแล้ว รายรับที่เกิดขึ้นจากการให้บริการนี้จะอยู่ในข่ายที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามมาตรา 77/1 (10) และ 77/2

     สรุปง่ายๆ ถ้าได้รับเงินมาแล้วต้องทำงานหรือส่งของตอบแทน ถือเป็นการให้บริการ มีหน้าที่ต้องเสีย VAT

ขั้นที่ 2 ตรวจสอบเงื่อนไข “การยกเว้น VAT”

แม้จะเข้าข่ายเป็นการให้บริการที่ต้องเสีย VAT แต่กฎหมายก็มีข้อยกเว้นไว้ให้ ซึ่งการให้บริการวิจัยและบริการทางวิชาการจะได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ต้องเข้าเงื่อนไขสำคัญ ครบทั้ง 2 ข้อ ดังนี้

• ประเภทของบริการ ต้องเป็นการ ให้บริการวิจัย หรือ การให้บริการทางวิชาการ ในสาขาวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ หรือศิลปศาสตร์
• ผู้รับบริการ ผู้รับบริการ (ผู้ให้ทุน) ต้องเป็น “หน่วยงานของรัฐ” หรือ “สถานศึกษาของรัฐ”

     จากกรณีศึกษา เมื่อมูลนิธิ ก. ให้บริการวิจัยแก่หน่วยงาน ข. ซึ่งเป็นหน่วยงานในกำกับของกระทรวงและมีสถานะเป็นหน่วยงานของรัฐ จึงเข้าเงื่อนไขครบถ้วน ทำให้รายรับค่าบริการจำนวน 10 ล้านบาท ได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามมาตรา 81 (1) (ฎ) แห่งประมวลรัษฎากร

บทสรุปสำคัญ

     การรับเงินทุนจากหน่วยงานรัฐเพื่อทำวิจัย แม้จะถือเป็นการให้บริการที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่จะได้รับการยกเว้นทันที หากเป็นการให้บริการด้านการวิจัยหรือวิชาการแก่หน่วยงานของรัฐโดยตรง ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบสถานะของผู้ว่าจ้าง (ผู้ให้ทุน) ให้ชัดเจน เพื่อปฏิบัติให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร

โอนหุ้นให้บุตร ภาษีต้องจ่ายไหม? สรุปครบทุกขั้นตอน สำหรับผู้ให้และผู้รับ

  คุณกำลังวางแผนส่งต่อความมั่งคั่งให้ทายาทผ่านการ “โอนหุ้นให้ลูก” ใช่ไหม? หนึ่งในคำถามสำคัญที่ตามมาคือเรื่อง “ภาษี” ใครต้องเสีย? เสียเท่าไหร่? และมีข้อยกเว้นอะไรบ้าง? บทความนี้สรุปประเด็นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา กรณีการโอนหุ้นนอกตลาดหลักทรัพย์ให้บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายแบบไม่มีค่าตอบแทน (ให้โดยเสน่หา) ให้คุณเข้าใจง่าย ครบทุกมิติ ทั้งฝั่งคุณพ่อคุณแม่ (ผู้โอน) ฝั่งลูก (ผู้รับ) และกรณีที่ลูกนำหุ้นไปขายต่อในอนาคต

1. ภาษีฝั่งผู้โอน (บิดาหรือมารดา) โอนให้ฟรี ไม่มีภาระภาษี

  ข่าวดีสำหรับผู้ให้! เมื่อคุณพ่อคุณแม่โอนหุ้นให้ลูกโดยไม่มีค่าตอบแทน หรือที่เรียกว่า “ให้โดยเสน่หา” กรมสรรพากรถือว่าการกระทำดังกล่าว ไม่มีผลประโยชน์ที่ตีราคาเป็นเงินได้เกินกว่าที่ลงทุน

• สรุป ฝั่งคุณพ่อคุณแม่ (ผู้โอน) ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา จากการโอนหุ้นในครั้งนี้ เพราะไม่ถือว่ามีเงินได้เกิดขึ้น

2. ภาษีฝั่งผู้รับ (บุตร) จุดสำคัญอยู่ที่มูลค่า 20 ล้านบาท

เมื่อลูกได้รับหุ้นมา ถือว่าได้รับทรัพย์สินซึ่งเป็น “เงินได้พึงประเมิน” ตามกฎหมาย แต่เนื่องจากเป็นการได้รับจากบุพการี (บิดาหรือมารดา) จึงได้รับสิทธิพิเศษทางภาษี ดังนี้

• กรณีที่ 1 มูลค่าหุ้นที่ได้รับตลอดปีภาษี ไม่เกิน 20 ล้านบาท
  • เงินได้ในส่วนนี้จะได้รับ การยกเว้นภาษีทั้งหมด ตามมาตรา 42 (27) แห่งประมวลรัษฎากร ลูกจึงยังไม่ต้องนำไปยื่นหรือเสียภาษี
• กรณีที่ 2 มูลค่าหุ้นที่ได้รับตลอดปีภาษี เกิน 20 ล้านบาท
  • ลูกจะต้องนำมูลค่าหุ้น เฉพาะส่วนที่เกิน 20 ล้านบาท ไปรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในสิ้นปีภาษีนั้น
  • ตัวอย่าง คุณพ่อโอนหุ้นมูลค่าตามบัญชี ณ วันที่โอนให้ลูกทั้งหมด 23 ล้านบาท ลูกจะได้รับยกเว้น 20 ล้านบาทแรก และต้องนำเงินได้ส่วนที่เกินคือ 3 ล้านบาท ไปยื่นเสียภาษี

3. ภาษีเมื่อ “ลูก” ขายหุ้นในอนาคต กำไรคิดจากไหน?

  หากวันหนึ่งลูกตัดสินใจขายหุ้นที่ได้รับมา กำไรที่เกิดขึ้นจากการขาย (Capital Gain) จะต้องนำไปคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ซึ่งประเด็นที่สำคัญที่สุดคือ “การคำนวณต้นทุน”

• หลักการ กำไรจากการขายหุ้น ถือเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(4)(ช) ที่ต้องเสียภาษี
• วิธีคำนวณต้นทุน เพื่อไม่ให้เกิดการเสียภาษีซ้ำซ้อน กฎหมายอนุญาตให้ลูกนำมูลค่าหุ้น เฉพาะส่วนที่เคยนำไปเสียภาษีแล้ว ตอนที่ได้รับมา มาใช้เป็น “ต้นทุน” ในการคำนวณกำไรได้
  • จากตัวอย่างเดิม ลูกได้รับหุ้น 23 ล้านบาท และได้นำส่วนที่เกิน (3 ล้านบาท) ไปเสียภาษีแล้ว เมื่อลูกขายหุ้นนี้ในอนาคต จะสามารถใช้ต้นทุนในการคำนวณกำไรได้ 3 ล้านบาท
  • ถ้าได้รับหุ้นมูลค่าไม่เกิน 20 ล้าน ในกรณีนี้ลูกไม่เคยนำมูลค่าหุ้นไปเสียภาษีเลย ดังนั้น ต้นทุนในการคำนวณกำไรจากการขาย จะเท่ากับ 0 บาท หมายความว่าราคาขายทั้งหมดจะต้องนำไปคำนวณเป็นกำไรเพื่อเสียภาษี

  สรุปง่ายๆ การโอนหุ้นให้ลูกเป็นวิธีส่งต่อทรัพย์สินที่ดี แต่ต้องวางแผนอย่างรอบคอบเพื่อจัดการภาระภาษีให้ถูกต้องและเกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งในวันที่รับโอนและวันที่อาจมีการขายในอนาคต

  ข้อจำกัดความรับผิดชอบ  บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นจากข้อหารือของกรมสรรพากรเท่านั้น การเสียภาษีอากรอาจมีรายละเอียดแตกต่างกันไปในแต่ละกรณี ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรโดยตรง

หน่วยงานราชการทำสัญญาเช่า-มอบอำนาจ ต้องปิดอากรแสตมป์หรือไม่?

  ในการทำธุรกรรมหรือนิติกรรมต่างๆ หนึ่งในเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญคือ “อากรแสตมป์” ซึ่งเป็นภาษีประเภทหนึ่งตามประมวลรัษฎากร โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับเอกสารสัญญาสำคัญ เช่น สัญญาเช่า หรือหนังสือมอบอำนาจ แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่า หากคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งเป็น “หน่วยงานราชการ” เอกสารเหล่านั้นยังต้องปิดอากรแสตมป์อยู่หรือไม่?

  บทความนี้จะสรุปแนววินิจฉัยที่ชัดเจน เพื่อไขข้อข้องใจว่าสัญญาเช่าและการมอบอำนาจที่กระทำโดยหน่วยงานของรัฐ ได้รับการยกเว้นอากรแสตมป์ โดยอ้างอิงจากข้อกฎหมายโดยตรง

ทำความเข้าใจเกี่ยวกับตราสารที่ต้องเสียอากรแสตมป์โดยทั่วไป

  ตามปกติแล้ว ตราสารหรือเอกสารสัญญาหลายประเภทถูกกำหนดให้ต้องเสียอากรแสตมป์ตามกฎหมาย ซึ่งรวมถึง

• สัญญาเช่าที่ดิน โรงเรือน หรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น เป็นตราสารที่ต้องเสียอากรตามลักษณะแห่งตราสาร ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์
• หนังสือมอบอำนาจ เป็นตราสารที่ต้องเสียอากรตามลักษณะแห่งตราสาร ซึ่งครอบคลุมการมอบอำนาจให้บุคคลอื่นกระทำการแทน

  หากไม่มีการปิดอากรแสตมป์ให้ถูกต้อง ตราสารนั้นจะไม่สามารถใช้อ้างเป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งได้ จนกว่าจะได้เสียอากรให้ครบถ้วน

หัวใจสำคัญที่เป็นข้อยกเว้นอากรแสตมป์ สำหรับหน่วยงานราชการ ตามมาตรา 121

  แม้ว่าสัญญาเช่าและหนังสือมอบอำนาจจะต้องเสียอากรเป็นหลักการทั่วไป แต่ประมวลรัษฎากรก็ได้กำหนดข้อยกเว้นที่สำคัญไว้ใน มาตรา 121 ซึ่งระบุว่า

  “ราชการใด ๆ คือ รัฐบาล หรือเจ้าพนักงานผู้กระทำการในนามของรัฐบาล… เป็นผู้ต้องเสียอากร… ให้ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร…”

   สรุปให้เข้าใจง่ายคือ หากผู้ที่มีหน้าที่ต้องเสียอากรแสตมป์บนตราสารนั้นๆ คือ หน่วยงานของรัฐบาล หรือเจ้าหน้าที่ที่กระทำการในนามของรัฐบาล หน่วยงานนั้นจะ “ได้รับยกเว้น” ไม่ต้องชำระค่าอากรแสตมป์

กรณีศึกษา  สัญญาเช่าและการมอบอำนาจของหน่วยงานรัฐ

  จากแนววินิจฉัยกรณีกรมธนารักษ์มอบอำนาจให้หน่วยงานราชการอื่น (สมมติว่าเป็นหน่วยงาน ก.)นำที่ดินไปจัดหาประโยชน์โดยการให้เช่า สามารถวิเคราะห์ได้ดังนี้

1. ผู้จัดทำตราสาร หน่วยงาน ก. ซึ่งเป็นหน่วยงานราชการ เป็นผู้มีอำนาจและหน้าที่ในการจัดทำ “สัญญาเช่า” กับผู้เช่า และออก “หนังสือมอบอำนาจ” ให้เจ้าหน้าที่ไปดำเนินการ
2. ผู้มีหน้าที่เสียอากร ในกรณีนี้ ผู้จัดทำตราสารคือ หน่วยงาน ก. จึงถือเป็นผู้ที่ต้องเสียอากรตามกฎหมาย
3. การใช้ข้อยกเว้น เนื่องจากหน่วยงาน ก. มีสถานะเป็น “หน่วยงานของรัฐบาล” จึงเข้าเงื่อนไขตามมาตรา 121 แห่งประมวลรัษฎากร
4. ผลลัพธ์ สัญญาเช่าและหนังสือมอบอำนาจที่หน่วยงาน ก. เป็นผู้จัดทำ จึงไม่ต้องปิดอากรแสตมป์

สรุปให้ชัดเจน

  หากคุณกำลังจะทำสัญญาเช่า หรือรับมอบอำนาจจากหน่วยงานราชการ และหน่วยงานนั้นเป็นผู้จัดทำเอกสาร คุณสามารถมั่นใจได้ว่าเอกสารดังกล่าวสมบูรณ์ตามกฎหมาย แม้จะไม่มีการปิดอากรแสตมป์ เนื่องจากหน่วยงานของรัฐได้รับการยกเว้นตามประมวลรัษฎากร มาตรา 121 อย่างชัดเจน