สรรพากรตรวจบัญชีด้วย AI และ Big Data เจาะลึกกฎหมาย e-Payment ที่ผู้ประกอบการ SME ต้องรู้เท่าทัน

ในยุคที่เทคโนโลยีทางการเงินก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว ระบบการจัดเก็บและตรวจสอบภาษีของภาครัฐก็ได้ยกระดับขึ้นสู่รูปแบบดิจิทัลอย่างเต็มตัวเช่นกัน ผู้ประกอบการและร้านค้าออนไลน์จำนวนมากยังคงมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับกระบวนการทำงานของเจ้าหน้าที่สรรพากร โดยมักคิดว่าตราบใดที่ไม่ได้ยื่นงบการเงินหรือไม่ได้จดทะเบียนจัดตั้งบริษัทอย่างเป็นทางการ สรรพากรจะไม่มีทางเข้าถึงข้อมูลกระแสเงินสดส่วนบุคคลได้ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว รูปแบบการทำงานในปัจจุบันได้เปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบอัตโนมัติเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อมเข้าใจสิทธิ หน้าที่ และกลไกการคัดกรองข้อมูลของภาครัฐอย่างถูกต้อง บริษัท บัญชีสยามออนไลน์ จำกัด ในฐานะที่ปรึกษาและผู้วางระบบบัญชีภาษีสำหรับธุรกิจเฉพาะทาง จึงได้เรียบเรียงบทวิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับกลไกการตรวจสอบภาษียุคใหม่ พร้อมแนวทางการปรับตัวหลังบ้านเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ธุรกิจของคุณอย่างยั่งยืน

1. เกณฑ์กฎหมาย e-Payment ที่สถาบันการเงินต้องนำส่งข้อมูลอัตโนมัติ

หัวใจสำคัญของมาตรการ e-Payment คือการกำหนดให้สถาบันการเงิน รวมถึงธนาคารพาณิชย์และผู้ให้บริการเงินอิเล็กทรอนิกส์ มีหน้าที่ตามกฎหมายที่จะต้องส่งรายงานข้อมูลบัญชีเงินฝากที่มีพฤติกรรมเข้าเงื่อนไขอย่างใดอย่างหนึ่งให้แก่กรมสรรพากรโดยตรง ซึ่งเกณฑ์การคัดกรองนี้มีตัวเลขชี้วัดที่ชัดเจนและไม่มีข้อยกเว้นสำหรับบัญชีประเภทใดประเภทหนึ่ง

เงื่อนไขจำนวนครั้งของการรับโอนเงินโดยไม่จำกัดมูลค่าขั้นต่ำ

เกณฑ์แรกพิจารณาจากพฤติกรรมการทำธุรกรรมที่มีความถี่สูง โดยกำหนดว่าหากบัญชีเงินฝากของบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล มีรายการฝากหรือรับโอนเงินเข้าทุกบัญชีรวมกันตั้งแต่ 3,000 ครั้งขึ้นไปต่อปี ภายใต้ธนาคารเดียวกัน สถาบันการเงินแห่งนั้นจะต้องรวบรวมและนำส่งข้อมูลชุดดังกล่าวทันที โดยไม่มีการคำนึงถึงยอดรวมของจำนวนเงินว่าจะสูงหรือต่ำเพียงใดก็ตาม ซึ่งจุดนี้มักเกิดขึ้นบ่อยกับร้านค้าปลีกขนาดเล็กหรือกลุ่มรับหิ้วสินค้าที่มีการโอนเงินจำนวนน้อยแต่บ่อยครั้ง

เงื่อนไขร่วมระหว่างจำนวนครั้งและยอดเงินสะสมประจำปี

เกณฑ์ที่สองเป็นเกณฑ์แบบผสมที่คำนึงถึงทั้งปริมาณและขนาดของธุรกรรมควบคู่กัน โดยหากบัญชีเงินฝากมีรายการฝากหรือรับโอนเงินรวมกันตั้งแต่ 400 ครั้งขึ้นไปต่อปี และมียอดรวมของเงินที่รับโอนเข้าทั้งหมดตั้งแต่ 2 ล้านบาทขึ้นไป ข้อมูลดังกล่าวจะถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่ต้องรายงานทันที ข้อพึงระวังที่สำคัญคือกระบวนการนับข้อมูลจะนับเฉพาะรายการเงินขาเข้าหรือยอดเงินโอนเข้าบัญชีเท่านั้น ไม่นำยอดการโอนเงินออกมารวมคำนวณ และจะนับผลรวมสะสมจากทุกๆ บัญชีเงินฝากที่อยู่ภายใต้เลขที่บัตรประจำตัวประชาชนเดียวกันในธนาคารนั้นๆ

2. ทำความเข้าใจเทคโนโลยี AI และระบบวิเคราะห์ Big Data ของกรมสรรพากร

การทำงานของกรมสรรพากรในปัจจุบันก้าวข้ามขีดจำกัดของการใช้ดุลยพินิจหรือการสุ่มตรวจโดยเจ้าหน้าที่ไปสู่การประมวลผลด้วยเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ที่ทำงานร่วมกับฐานข้อมูลขนาดใหญ่แบบเรียลไทม์ ทำให้สามารถตรวจจับความผิดปกติของโครงสร้างรายได้ได้อย่างเป็นระบบและแม่นยำ

การสอบทานยอดเงินจากสเตทเมนต์เปรียบเทียบกับแบบแสดงรายการภาษี

เมื่อระบบไอทีของสรรพากรได้รับชุดข้อมูลรายงานธุรกรรมจากสถาบันการเงินตามเกณฑ์ e-Payment แล้ว เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์จะทำการวิ่งสืบค้นและดึงข้อมูลการยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้ประจำปีของบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลรายนั้นขึ้นมาเปรียบเทียบในทันที หากตรวจพบว่ายอดเงินขาเข้าที่ปรากฏในบัญชีธนาคารมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญกับยอดรายได้ที่นำมายื่นเพื่อคำนวณภาษี ระบบจะส่งสัญญาณเตือนภัยและจัดประเภทให้ผู้เสียภาษีรายนั้นอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่มีเจตนาปกปิดรายได้

การใช้ AI ตรวจสอบพฤติกรรมทางการเงินที่ผิดปกติของกลุ่มธุรกิจ

นอกจากการตรวจสอบยอดเงินโดยตรงแล้ว ระบบ AI ยังสามารถวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของธุรกรรมที่ดูไม่สอดคล้องกับธรรมชาติของการประกอบธุรกิจในแต่ละประเภท เช่น การมีเงินโอนเข้าออกในปริมาณที่มหาศาลนอกเวลาทำการปกติ หรือการกระจายรายได้ไปยังบัญชีเครือญาติเพื่อพยายามหลีกเลี่ยงเกณฑ์ e-Payment พฤติกรรมเหล่านี้จะถูกประเมินคะแนนความเสี่ยงโดยอัตโนมัติ ซึ่งหากคะแนนความเสี่ยงทะลุเกณฑ์มาตรฐานที่ตั้งไว้ จะส่งผลให้ระบบส่งรายงานไปยังเจ้าหน้าที่สรรพากรพื้นที่เพื่อทำการออกจดหมายเชิญพบ หรือส่งจดหมายเรียกตรวจสอบเอกสารหลักฐานทางการเงินย้อนหลังทันที

3. แนวทางเชิงรุกในการวางระบบบัญชีและป้องกันความเสี่ยงด้านภาษี

เพื่อป้องกันผลกระทบจากการประเมินภาษีย้อนหลังรวมถึงเบี้ยปรับและเงินเพิ่มที่อาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของธุรกิจ บริษัท บัญชีสยามออนไลน์ จำกัด ขอเสนอแนะให้ผู้ประกอบการเริ่มต้นปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและจัดวางโครงสร้างการทำงานภายในกองบัญชีใหม่ตามแนวทางปฏิบัติ 3 ประการดังนี้

การจัดทำบันทึกบัญชีรายรับรายจ่ายตามความเป็นจริงและโปร่งใส

ผู้ประกอบการต้องเลิกใช้วิธีการทำบัญชีแบบจดบันทึกเฉพาะรายการที่อยากแสดง แต่ต้องเปลี่ยนมาเป็นการลงบันทึกรายรับและรายจ่ายทุกรายการที่เกิดขึ้นจริงในแต่ละวันอย่างละเอียด การบันทึกบัญชีที่ครบถ้วนนี้จะช่วยให้งบการเงินสะท้อนผลประกอบการที่แท้จริงของกิจการ และเป็นข้อมูลพื้นฐานที่แข็งแกร่งที่สุดในการนำเสนอต่อเจ้าหน้าที่สรรพากรเพื่อแสดงความบริสุทธิ์ใจว่าไม่ได้มีเจตนาซ่อนเร้นหรือตกแต่งตัวเลขใดๆ

การแบ่งแยกบัญชีสัญจรส่วนตัวออกจากบัญชีเพื่อการค้าโดยเด็ดขาด

ความเข้าใจผิดที่มักพบคือการนำบัญชีธนาคารส่วนตัวที่ใช้รับเงินเดือนหรือโอนเงินให้ครอบครัวมาปะปนกับการรับเงินค่าสินค้าจากลูกค้า การกระทำเช่นนี้ไม่เพียงแต่สร้างความสับสนในการตรวจสอบเนื้อหาทางบัญชี แต่ยังทำให้จำนวนครั้งของการรับโอนเงินวิ่งเข้าไปแตะเกณฑ์ e-Payment ของสรรพากรได้ง่ายขึ้น ดังนั้น การเปิดบัญชีธนาคารใหม่และกำหนดวัตถุประสงค์เพื่อใช้รับจ่ายเงินในการทำธุรกิจเพียงอย่างเดียว จึงเป็นทางออกสำคัญที่ช่วยจำกัดวงข้อมูลและควบคุมปริมาณธุรกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การรวบรวมและจัดเก็บเอกสารประกอบรายการค้าให้ถูกต้องครบถ้วน

ในทางภาษีนั้น การกล่าวอ้างเพียงคำพูดหรือสเตทเมนต์เงินโอนไม่สามารถใช้เป็นหลักฐานในการหักล้างข้อสงสัยได้ กิจการจำเป็นต้องจัดเก็บใบเสร็จรับเงิน ใบส่งของ ใบกำกับภาษีซื้อ ใบเสร็จรับเงินจากซัพพลายเออร์ รวมถึงหลักฐานการโอนเงินคู่ขนานกันไว้อย่างเป็นระบบ โดยควรทำการแปลงเอกสารเหล่านี้ให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัลเพื่อความสะดวกในการจัดหมวดหมู่และป้องกันการสูญหายเมื่อระยะเวลาผ่านไปหลายปี เนื่องจากสรรพากรมีอำนาจในการเรียกตรวจเอกสารย้อนหลังได้ยาวนาน

4. สร้างโครงสร้างธุรกิจที่ปลอดภัยไปกับ บริษัท บัญชีสยามออนไลน์ จำกัด

การเตรียมความพร้อมรับมือกับสรรพากรยุคใหม่ที่เต็มไปด้วยนวัตกรรม AI ไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัวหากผู้ประกอบการได้รับการดูแลจากทีมงานที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง การพยายามแก้ไขปัญหาหรือคาดเดาเกณฑ์กฎหมายเองโดยขาดองค์ความรู้อาจนำมาซึ่งการสูญเสียทางการเงินที่คาดไม่ถึงในอนาคต

บริษัท บัญชีสยามออนไลน์ จำกัด เราพร้อมเคียงข้างและสนับสนุนผู้ประกอบการ SME และร้านค้าออนไลน์ทุกประเภทในการวางระบบเชื่อมต่อกระบวนการทำงานหน้างานให้สอดรับกับหลักเกณฑ์ทางบัญชีและภาษีอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ทีมผู้เชี่ยวชาญของเราจะเข้าช่วยตรวจสอบโครงสร้างบัญชีเงินฝาก ออกแบบการจัดเก็บเอกสารให้มีระเบียบ และช่วยบริหารจัดการความเสี่ยงด้านภาษีเพื่อให้คุณดำเนินธุรกิจได้อย่างโปร่งใส ปลอดภัย และเติบโตได้อย่างมั่นคงถาวรในยุคภาษีดิจิทัล

หากท่านต้องการยกระดับมาตรฐานระบบบัญชีของท่านเพื่อสร้างเกราะป้องกันภัยจากระบบตรวจจับของสรรพากร สามารถติดต่อทีมงานมืออาชีพของ บริษัท บัญชีสยามออนไลน์ จำกัด เพื่อขอรับคำปรึกษาเชิงลึกได้แล้ววันนี้ ผ่านช่องทางการติดต่อสื่อสารอย่างเป็นทางการของบริษัท